11.2.6 การบันทึกและอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม

11.2.6 การบันทึกและอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม

มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมาในฐานะสถาบันอุดมศึกษาเพื่อท้องถิ่น ได้ดำเนินโครงการที่เป็นรูปธรรมและเป็นระบบเพื่อ บันทึก รวบรวม และอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม (Intangible Cultural Heritage) ของชาวโคราชและภาคอีสานอย่างต่อเนื่องและครอบคลุมหลายมิติ โครงการเหล่านี้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักศิลปะและวัฒนธรรม โดยมีกลไกสำคัญคือการจัดตั้ง คลังข้อมูลดิจิทัลมรดกทางวัฒนธรรมโคราช ซึ่งทำหน้าที่เป็นฐานข้อมูลหลักในการ บันทึก (Record) ภาษาถิ่น คติชน และองค์ความรู้ต่าง ๆ เพื่อให้เกิดการ อนุรักษ์ (Preserve) ในรูปแบบที่ยั่งยืนและเข้าถึงได้ง่าย นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยฯ ยังให้ความสำคัญกับการบันทึกภูมิปัญญาเฉพาะด้าน อาทิ โครงการบันทึกข้อมูลมรดกทางวัฒนธรรมอาหาร “ตำส้มโคราช” เพื่อรักษาเทคนิคและสูตรดั้งเดิม และการ ส่งเสริม "มวยไทย" ซึ่งเป็นศิลปะการต่อสู้ที่เป็นภูมิปัญญาของชาติ การดำเนินการที่หลากหลายเหล่านี้แสดงถึงความมุ่งมั่นของมหาวิทยาลัยฯ ในการธำรงรักษาเอกลักษณ์และส่งต่อองค์ความรู้ท้องถิ่นที่จับต้องไม่ได้ให้คงอยู่สืบไป

ประกอบไปด้วย 3 เรื่อง ได้แก่ 
1) การบันทึกข้อมูลมรดกทางวัฒนธรรมอาหาร “ตำส่มโคราช (ส้มตำโคราช)
2) คลังข้อมูลดิจิทัลมรดกทางวัฒนธรรมโคราช ของ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
3) การส่งเสริม "มวยไทย"

1. การบันทึกข้อมูลมรดกทางวัฒนธรรมอาหาร “ตำส่มโคราช (ส้มตำโคราช)
  • โครงการนี้เป็นการ บันทึกองค์ความรู้ ด้าน ประเพณีและภูมิปัญญาด้านอาหาร (Traditions and Knowledge) ของท้องถิ่นโดยเฉพาะ เนื่องจาก ตำส้มโคราช มีเอกลักษณ์และวัตถุดิบที่แตกต่างจากส้มตำทั่วไป การบันทึกอย่างเป็นระบบจะช่วย รักษาองค์ความรู้ และสูตรดั้งเดิมของอาหารจานสำคัญประจำเมืองไว้จากความเปลี่ยนแปลงทางสังคม ซึ่งตรงตามวัตถุประสงค์ของการอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญา

มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ร่วมดำเนินการบันทึกเผยแพร่องค์ความรู้ภูมิปัญญามรดกทางวัฒนธรรมด้านอาหารถิ่นสู่มรดกวัฒนธรรมไทย ในโครงการ "รสชาติ...ที่หายไป" ในเมนู ตำส่มโคราช (ส้มตำโคราช)
  สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ในฐานะภาคีด้านศิลปวัฒนธรรมของจังหวัดนครราชสีมา ได้ให้การสนับสนุนและอำนวยความสะดวกแก่คณะทำงานของสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครราชสีมาในการดำเนินการถ่ายทำวิดิทัศน์องค์ความรู้และขั้นตอนการปรุง "ตำส่มโคราช" (ส้มตำโคราช) โดยกิจกรรมสำคัญนี้เป็นส่วนหนึ่งของการนำเสนอเพื่อคัดเลือกเมนูอาหารถิ่นของจังหวัดนครราชสีมา ภายใต้โครงการ ส่งเสริมและพัฒนา ยกระดับอาหารถิ่น สู่มรดกทางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ความเป็นไทย (Thailand Best Local Food) ในหัวข้อ “รสชาติ...ที่หายไป The Lost Taste” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ซึ่งจัดขึ้นโดยกระทรวงวัฒนธรรม
  ในการนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เรขา อินทรกำแหง ผู้อำนวยการสำนักศิลปะและวัฒนธรรม ได้ร่วมให้การสนับสนุนการดำเนินงาน และรองศาสตราจารย์วัฒนาภรณ์ โชครัตนชัย ผู้จัดการศูนย์ปฏิบัติการส่งเสริมอาชีพอิสระ (ครัวราชภัฏ) ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านอาหารพื้นถิ่นโคราช ให้ถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงลึกพร้อมทั้งสาธิตเกี่ยวกับขั้นตอนการปรุงตำส่มโคราช ซึ่งเป็นอาหารพื้นถิ่นที่มีอัตลักษณ์โดดเด่นและเป็นที่รู้จัก
  การดำเนินการครั้งนี้ตอกย้ำถึงความมุ่งมั่นของมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ในการเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และยกระดับคุณค่าของอาหารถิ่น ซึ่งเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของจังหวัดนครราชสีมา และของประเทศไทย ให้คงอยู่และเป็นที่ประจักษ์ในระดับชาติ









2. คลังข้อมูลดิจิทัลมรดกทางวัฒนธรรมโคราช ของ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
  • โครงการนี้เป็นกลไกหลักในการ บันทึกและอนุรักษ์ มรดกทางวัฒนธรรมในรูปแบบ ดิจิทัล โดยการทำหน้าที่เป็น คลังข้อมูล (Database) ให้แก่ภาษาท้องถิ่น ประเพณี คติชน และความรู้ต่าง ๆ ของโคราช การรวบรวมและเผยแพร่ผ่านช่องทางดิจิทัลเป็นการรับประกันว่ามรดกเหล่านี้จะสามารถเข้าถึงได้ง่าย ไม่สูญหาย และถ่ายทอดสู่คนรุ่นหลังได้ในวงกว้าง


คลังข้อมูลดิจิทัลมรดกทางวัฒนธรรมโคราช ของสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ณ เว็บไซต์ https://koratmuseum.com/Heritage/index.html ถือเป็นที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการตอบสนองต่อพลวัตของยุคดิจิทัล โครงการนี้มิได้เป็นเพียงการ "รวบรวมและเผยแพร่" ข้อมูลเท่านั้น แต่เป็นการสร้าง ระบบการจัดการความรู้ด้านมรดกวัฒนธรรมท้องถิ่น ที่เป็นมาตรฐาน โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อแปลงมรดกทางวัฒนธรรมโคราชจากรูปแบบกายภาพไปสู่รูปแบบดิจิทัล เช่น ภาพถ่าย วิดีทัศน์ และเอกสารทางวิชาการ เพื่อใช้เป็น บันทึกเชิงประจักษ์ และแหล่งอ้างอิงสำหรับการวิจัยทางประวัติศาสตร์และมานุษยวิทยา ทำให้กลุ่มผู้ใช้ทุกกลุ่ม โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ (Digital Natives) สามารถเข้าถึงและศึกษาข้อมูลได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว ซึ่งเป็นการส่งเสริมทั้งการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการมีส่วนร่วมทางวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน ทั้งยังเป็นการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีสารสนเทศในการสร้าง คลังความทรงจำดิจิทัล (Digital Memory Bank) ที่ช่วยลดความเสี่ยงจากการเสื่อมสภาพทางกายภาพ และตอกย้ำบทบาทของสถาบันอุดมศึกษาในการธำรงไว้ซึ่ง อัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่นโคราช เพื่อการสืบทอดที่ยั่งยืนต่อไป




3. การส่งเสริม "มวยไทย"
  • มวยไทยเป็น ศิลปะการต่อสู้ที่เป็นมรดกทางภูมิปัญญาของชาติ การที่มหาวิทยาลัยฯ เข้ามามีส่วนร่วมในการส่งเสริม โดยการจัดการแข่งขัน ถือเป็นการ อนุรักษ์องค์ความรู้ (Knowledge) ด้านการต่อสู้และ ประเพณี (Traditions) ที่เกี่ยวข้องกับมวยไทยในระดับท้องถิ่น โดยเฉพาะในบริบทของจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีประวัติศาสตร์ด้านมวยไทยมายาวนาน


ม.ราชภัฏโคราช จัดการแข่งขันมวยไทย “ศึกวันราชภัฏโคราช สืบสานตำนานมวยโคราช”
https://www.nrru.ac.th/posts/54
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา จัดการแข่งขันมวยไทย “ศึกวันราชภัฏโคราช สืบสานตำนานมวยโคราช” และการแถลงข่าวการแข่งขันกีฬานักศึกษาและบุคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฏกลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ “สีสวาดเกมส์” เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2568  ณ ลานอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งได้รับเกียรติจาก นายชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม  ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา เป็นประธานในพิธี โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.อดิศร เนาวนนท์ อธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ประธานจัดการแข่งขัน กล่าวถึงวัตถึงประสงค์การจัดการแข่งขันมวยไทย “ศึกวันราชภัฏโคราช สืบสานตำนานมวยโคราช” และการเตรียมความพร้อมการแข่งขันกีฬานักศึกษาและบุคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฏกลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  “สีสวาดเกมส์” ต่อด้วยการแข่งขันมวยไทย จำนวน 25 คู่ 

   โครงการส่งเสริมยกระดับมวยไทยโคราชสู่วัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ เป็นการดำเนินงานภายใต้การสนับสนุนทุกภาคส่วน อาทิ ภาคเอกชนมีบทบาทในการลงทุนและพัฒนาธุรกิจที่เกี่ยวของ สถาบันการศึกษาควรมีส่วนร่วมในการวิจัยและพัฒนา และชุมชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญามวยไทย เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาทองถิ่นตามยุทธศาสตร์ราชภัฏ โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ การพัฒนาหลักสูตรมวยไทยในระบบการศึกษาการบรรจุมวยไทยเข้าสู่ระบบการศึกษาจะช่วยปลูกฝังคุณค่าและทักษะมวยไทยให้กับเยาวชน ซึ่งจะเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาอุตสาหกรรมมวยไทยในระยะยาว เริ่มจากการพัฒนาหลักสูตรมวยไทยที่เหมาะสมกับแต่ละช่วงวัย ตั้งแต่ระดับประถมศึกษาถึงอุดมศึกษา โดยบูรณาการเนื้อหาทั้งด้านประวัติศาสตร์ ศิลปะการต่อสู้ มารยาท และคุณค่าทางวัฒนธรรมจัดทำสื่อการเรียนการสอนที่ทันสมัยและน่าสนใจ เช่น แอปพลิเคชันเกมส์การเรียนรู้มวยไทย วิดีโอสาธิตท่าทางมวยไทยและหนังสือการ์ตูนประวัติศาสตร์มวยไทย ฝึกอบรมครูพลศึกษาให้สามารถสอนมวยไทยได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยจัดการแข่งขันมวยไทยระหว่างโรงเรียนและมหาวิทยาลัยเพื่อสร้างแรงจูงใจในการฝึกฝน พัฒนาหลักสูตรปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษาด้านศาสตร์มวยไทยในมหาวิทยาลัย ที่ครอบคลุมทั้งด้านการฝึกสอน การจัดการธุรกิจ และการวิจัยพัฒนาส่งเสริมการแลกเปลี่ยนนักศึกษาและบุคลากรด้านมวยไทยกับสถาบันการศึกษาในต่างประเทศ และสร้างความร่วมมือกับภาคเอกชนในการพัฒนาหลักสูตรและจัดหาทุนการศึกษาสำหรับนักเรียน นักศึกษาที่มีความสามารถด้านมวยไทย การพัฒนาหลักสูตรมวยไทยในระบบการศึกษาจะช่วยสร้างบุคลากรที่มีคุณภาพเพื่อรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรมมวยไทยในอนาคต





การอบรม หลักสูตร Training to Trainer คอร์ส "มวยไทยเพื่อสุขภาพ" สำหรับผู้ที่อยาก ฟิต! และ สร้างอาชีพ! วันเสาร์ที่ 14 มิถุนายน 2568
📍 สถานที่จัดกิจกรรม
เวลา 08.30-12.00 น. ภาคทฤษฎี อาคารคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (32.07.04)
เวลา 13.00-16.30 น. ภาคปฏิบัติ ค่ายมวย ช.ชนะ มวยไทย ต.บ้านเกาะ อ.เมือง จ. นครราชสีมา 
โดย สำนักการเรียนรู้ตลอดชีวิต มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา