11.2.1 การให้การเข้าถึงมรดกทางวัฒนธรรม

มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมาได้แสดงบทบาทอย่างเข้มแข็งในฐานะองค์กร ในการปกป้องและส่งเสริมมรดกทางวัฒนธรรมของท้องถิ่น และเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามาชมหรือใช้พื้นที่ฟรี มีรายละเอียดดังนี้

1) ลานธรรมเฉลิมพระเกียรติ

2) เรือนโคราช มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

1) ลานธรรมเฉลิมพระเกียรติ

มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมาได้ใช้บทบาทในฐานะองค์กร (University as a body) ในการดูแลและพัฒนาพื้นที่ "ลานธรรมเฉลิมพระเกียรติ" ให้เป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมและคุณค่าทางจิตวิญญาณ ซึ่งสอดคล้องกับ เป้าหมายที่ 11 มีรายละเอียด ดังนี้

1. องค์ประกอบความสำคัญทางวัฒนธรรม (Cultural Significance)

ลานธรรมเฉลิมพระเกียรติ ถูกจัดสร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 9) เนื่องในวโรกาสที่ทรงเจริญพระชนมพรรษา 60 พรรษา (พ.ศ. 2530) บนบริเวณหอประชุมเดิมที่เคยเป็นสถานที่รับเสด็จฯ ซึ่งทำให้พื้นที่นี้มีความสำคัญทาง ประวัติศาสตร์ชาติ และความผูกพันทาง สถาบันพระมหากษัตริย์ นอกจากนี้ ยังเป็นสัญลักษณ์ทางศาสนาพุทธ ที่ทรงคุณค่าทางจิตใจและเป็นศูนย์รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชนในท้องถิ่น ดังนั้น ลานธรรมเฉลิมพระเกียรติจึงนับเป็น 'Monuments' (อนุสรณ์สถาน/สถานที่อันเป็นมงคล) หรือ 'Landscape' (ภูมิทัศน์) ที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรม จิตวิญญาณ และประวัติศาสตร์อย่างยิ่ง

2. การให้การเข้าถึงแก่สาธารณะ (Provide Public Access)

มหาวิทยาลัยฯ ได้บริหารจัดการลานธรรมเฉลิมพระเกียรติ ให้เป็นพื้นที่ เปิดกว้างสำหรับการเข้าถึงของสาธารณะชน โดยไม่ได้จำกัดเพียงบุคลากรหรือนักศึกษาเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์กลางในการจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับศาสนาและคุณธรรมจริยธรรมของชุมชนอย่างต่อเนื่อง อาทิ กิจกรรม "ตักบาตรวันพุธ" ซึ่งเป็นกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้คณาจารย์ บุคลากร นักศึกษา รวมถึง ประชาชนทั่วไป ได้มาร่วมสวดมนต์ ฟังธรรม และทำบุญตักบาตรร่วมกันมาอย่างยาวนานกว่า 20 ปี การใช้ลานธรรมฯ เป็นสถานที่สำหรับกิจกรรมสาธารณะที่มีการจัดอย่างสม่ำเสมอ เป็นการยืนยันถึงเจตนารมณ์ของมหาวิทยาลัยฯ ในการให้ Public Access ต่อพื้นที่อันทรงคุณค่านี้เพื่อเสริมสร้างคุณธรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชน

3. ผลกระทบต่อการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน

การใช้พื้นที่นี้เพื่อส่งเสริมกิจกรรมทางศาสนาและจิตวิญญาณอย่างต่อเนื่องและยาวนาน เป็นส่วนหนึ่งของการ ปกป้องและพิทักษ์ (Protect and Safeguard) มรดกทางวัฒนธรรมและคุณค่าทางศีลธรรมของโลก ด้วยการผนวกการเรียนรู้ทางธรรมเข้ากับการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสังคม การที่ปัจจัยและข้าวสารอาหารแห้งที่ได้รับจากการตักบาตรยังถูกนำไปเป็นทุนการศึกษาและอาหารกลางวันให้แก่เด็กด้อยโอกาส ณ โรงเรียนต่างๆ แสดงให้เห็นว่า ลานธรรมเฉลิมพระเกียรติทำหน้าที่เป็นมากกว่าพื้นที่ทางประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนกิจกรรมทางสังคมและ การพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development) ในมิติของสังคมและจิตวิญญาณอีกด้วย

https://www.nrru.ac.th/posts/89

2) เรือนโคราช มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

https://www.koratmuseum.com/bankorat.html

1. การเป็นอาคารที่มีความสำคัญทางวัฒนธรรม (Cultural Significance)

"เรือนพ่อคง เรือนโคราช" ไม่ได้เป็นเพียงอาคารโบราณทั่วไป แต่เป็นสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ที่สะท้อนถึงรูปแบบการใช้ชีวิต ภูมิปัญญา และ อัตลักษณ์ ของชาวโคราชอย่างแท้จริง มหาวิทยาลัยฯ ได้ดำเนินการอนุรักษ์เรือนหลังนี้อย่างเป็นระบบ ด้วยการรื้อถอน ขนย้าย และสร้างขึ้นใหม่ตามหลักวิชาการ ก่อนจะพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่อุดมไปด้วยประวัติศาสตร์และองค์ประกอบทางวัฒนธรรม เช่น ยุ้งข้าว ระหัดวิดน้ำ และวัตถุจัดแสดงภูมิปัญญาท้องถิ่นรวมกว่า 31 ชิ้น ความสำคัญนี้ได้รับการยอมรับในระดับประเทศ โดยเรือนพ่อคงได้รับรางวัลอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรมดีเด่น ประจำปี 2561 ประเภทอาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ จากสมาคมสถาปนิกสยามฯ และยังได้รับการผลักดันให้ขึ้นบัญชีเป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ในด้านงานช่างฝีมือดั้งเดิมอีกด้วย

2. การให้การเข้าถึงแก่สาธารณะ (Provide Public Access)

มหาวิทยาลัยฯ ได้พัฒนา "เรือนพ่อคง" ให้เป็น พิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง (Open-air Museum) หรือที่เรียกว่า "พิพิธภัณฑ์มีชีวิต" ซึ่ง เปิดกว้างสำหรับบุคคลทั่วไป ให้สามารถเข้ามาศึกษาหาความรู้ เยี่ยมชม และพักผ่อนได้ตามอัธยาศัย โดยไม่มีค่าใช้จ่าย (เข้าชมฟรี) การเปิดให้เข้าชมทุกวันทำการ (ตั้งแต่ 09.00-16.00 น.) เป็นการยืนยันถึงความมุ่งมั่นในการให้ Public Access ที่เป็นรูปธรรมและต่อเนื่อง การเปิดโอกาสนี้ยังรวมถึงการให้บริการวิทยากรสำหรับหมู่คณะที่แจ้งความจำนงล่วงหน้า เพื่อให้ข้อมูลเชิงลึกและสร้างความเข้าใจในคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมอย่างมีประสิทธิภาพ

3. บทบาทในการอนุรักษ์และต่อยอดอย่างยั่งยืน

บทบาทของมหาวิทยาลัยฯ ในฐานะผู้ดูแลไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเปิดให้เข้าชม แต่ยังใช้เรือนพ่อคงเป็นศูนย์กลางในการสร้างความตระหนักรู้ถึงคุณค่าความสำคัญของภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ ซึ่งจะนำไปสู่การอนุรักษ์เรือนโคราชหลังอื่นๆ ต่อไปในอนาคต นอกจากนี้ ยังมีการต่อยอดทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน ผ่านการส่งเสริมงานวิจัย การเรียนการสอนในรายวิชาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น การจัดนิทรรศการ และการจัดกิจกรรมทางศิลปะและวัฒนธรรม (เช่น เพลงโคราช รำโทนโคราช) โดยเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนนำแบบแปลนไปต่อยอดหรือสร้างขึ้นใหม่ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการบูรณาการมรดกทางวัฒนธรรมเข้ากับการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนตามเจตนารมณ์ของ SDG 11

เรือนโคราช ได้ให้ความอนุเคราะห์ฟรีในการเป็นสถานที่ถ่ายทำละคร เรื่อง "Unexpected...ว่าจะไม่รักเธอ" ออกอากาศแล้วเมื่อวันเสาร์ที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๘ และวันอาทิตย์ที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๖๘ ทางไทยพีบีเอส สามารถชมย้อนหลังได้ที่

https://www.thaipbs.or.th/program/Unexpected